BIM modelleren: hoe werkt het en wat levert het op voor een bouwproject?

Losse tekeningen kunnen tijdens een project ongemerkt uit elkaar gaan lopen. Een kozijn dat op de plattegrond wordt verschoven, moet bijvoorbeeld ook op de gevel, doorsnede en relevante details worden aangepast. Met BIM modelleren werkt u zoveel mogelijk vanuit één actuele bouwkundige modelbasis. Daardoor kunnen wijzigingen, tekeningen en technische informatie beter op elkaar worden afgestemd.

BIM modelleren is het opbouwen en beheren van een digitaal bouwkundig model waarin geometrie en bruikbare projectinformatie samenkomen. Wanden, vloeren, kozijnen en daken krijgen niet alleen een vorm, maar ook een positie, afmeting, opbouw en andere relevante eigenschappen.

BIM is geen doel op zichzelf. Het model wordt opgebouwd voor een concreet gebruik, bijvoorbeeld ontwerpafstemming, een vergunningsaanvraag, technische engineering of uitvoering. Welke informatie en hoeveel detail nodig zijn, hangt daarom af van de projectfase.

Een 3D-model kan vooral bedoeld zijn om te laten zien hoe een gebouw eruitziet. Bij BIM gaat het verder: onderdelen vormen samen een bouwkundige modelbasis waaruit ook tekeningen en technische informatie kunnen worden opgebouwd.

Een wijziging in een BIM-model kan daardoor doorwerken in meerdere gekoppelde aanzichten. Dat betekent niet dat alles automatisch goed gaat. Bouwkundige controle en duidelijke projectafspraken blijven noodzakelijk. Lees ook wat een BIM-model is.

We beginnen met de informatie die beschikbaar is. Dat kan een ontwerp, PDF, DWG-bestand, bestaande tekening, foto, scan of inmeting zijn. Vervolgens bepalen we waarvoor het model gebruikt moet worden en welke onderdelen daarvoor nodig zijn.

Voor een vergunningsaanvraag is doorgaans een ander informatieniveau nodig dan voor technische uitwerking of uitvoering. Bij bestaande bouw controleren we daarnaast kritisch welke broninformatie betrouwbaar is. Oude tekeningen, scans of PDF’s zijn een bruikbaar vertrekpunt, maar vormen niet automatisch bewijs dat de bestaande situatie exact zo is uitgevoerd.

In de ontwerpfase helpt een BIM-model om ruimtes, hoofdafmetingen en bouwkundige keuzes samen te bekijken. Het model kan worden aangepast terwijl het ontwerp zich ontwikkelt, zonder dat iedere tekening volledig los opnieuw hoeft te worden opgebouwd.

Voor een vergunningsaanvraag ligt de nadruk op de informatie die nodig is om het bouwplan te beoordelen. Vanuit de modelbasis kunnen bijvoorbeeld relevante plattegronden, gevels en doorsneden worden opgesteld en onderling consistent worden gehouden.

Na het ontwerp kan het model verder worden uitgewerkt met bijvoorbeeld bouwkundige opbouwen, aansluitingen, sparingen en relevante technische informatie. Het gewenste detailniveau wordt afgestemd op wat in de volgende projectfase werkelijk nodig is.

Voor werkvoorbereiding en bouwplaats zijn duidelijke, maatvaste tekeningen nodig. Vanuit een voldoende technisch uitgewerkt BIM-model kunnen bijvoorbeeld uitvoeringstekeningen en details worden opgebouwd.

De belangrijkste meerwaarde zit niet in het feit dat een gebouw driedimensionaal is getekend. De waarde ontstaat doordat informatie vanuit één beheerde modelbasis kan worden gebruikt, aangepast en gecontroleerd.

Wanneer een wand, kozijn of andere bouwkundige keuze verandert, kan die wijziging in de modelbasis worden verwerkt. De gevolgen zijn vervolgens in gekoppelde plattegronden, gevels en doorsneden zichtbaar. Dat verkleint de kans dat verschillende tekeningen ongemerkt verschillende versies van het ontwerp tonen.

Een trap die niet goed uitkomt, een ontbrekende sparing of een installatie die een constructief onderdeel kruist, kan in een gecoördineerd model eerder zichtbaar worden. Dat geeft ruimte om de oplossing met de betrokken partijen af te stemmen voordat het probleem pas tijdens de uitvoering wordt ontdekt.

Wanneer verschillende tekeningen vanuit dezelfde bouwkundige modelbasis worden opgebouwd, sluiten maatvoering en geometrie beter op elkaar aan. Controle blijft noodzakelijk, maar informatie hoeft minder vaak onafhankelijk op meerdere losse tekeningen te worden overgenomen.

Nee. BIM kan ook meerwaarde hebben bij een woning, aanbouw, renovatie of bestaand gebouw. De vraag is niet alleen hoe groot een project is, maar hoeveel informatie verandert, hoeveel tekeningen nodig zijn en hoeveel partijen met dezelfde bouwkundige basis moeten werken.

Bij een eenvoudige verbouwing kan een beperktere uitwerking voldoende zijn. Meer modelleren is niet automatisch beter.

Ja. Een bestaand gebouw kan worden gemodelleerd op basis van bijvoorbeeld archieftekeningen, PDF’s, DWG-bestanden, foto’s, scans of inmeetgegevens.

De betrouwbaarheid van de broninformatie blijft daarbij belangrijk. Wanneer gegevens onzeker zijn, moet duidelijk worden vastgelegd wat uit bestaande stukken afkomstig is en welke kritische maten op locatie moeten worden gecontroleerd.

Dat kan vaak. Een PDF kan een bruikbare bron zijn voor de opbouw van een BIM-model, maar de kwaliteit en betrouwbaarheid van de informatie bepalen hoeveel controle nodig is.

Een PDF is daarom een vertrekpunt en geen garantie dat alle maten, opbouwen en aansluitingen overeenkomen met de werkelijke situatie. Bij bestaande bouw kan aanvullende verificatie of inmeting nodig zijn.

Een BIM-model voor een vergunningsaanvraag wordt opgebouwd rond de informatie die nodig is om het bouwplan te beoordelen. Voor technische uitwerking en uitvoering kan meer informatie nodig zijn, zoals bouwkundige opbouwen, peilen, sparingen, aansluitingen en verwijzingen naar details.

Meer detail is alleen zinvol wanneer het bijdraagt aan het volgende besluit, de technische afstemming of de uitvoering. Het modeldoel bepaalt daarom het informatieniveau.

Een BIM-model kan informatie uit verschillende disciplines bij elkaar brengen, maar verandert de verantwoordelijkheden niet. De architect blijft verantwoordelijk voor zijn ontwerp, de constructeur voor constructieve berekening en dimensionering en installatiepartijen voor hun eigen installatietechnische keuzes.

SBO verwerkt en coördineert relevante bouwkundige informatie in de modelbasis en controleert raakvlakken voor zover die binnen de afgesproken BIM- en engineeringopdracht vallen.

IFC is een open uitwisselingsformaat voor BIM-data. Het wordt gebruikt om modelinformatie tussen verschillende softwarepakketten uit te wisselen, bijvoorbeeld wanneer een partij niet in dezelfde software werkt als waarin het oorspronkelijke model is gemaakt.

Welke informatie via IFC moet worden uitgewisseld, spreken partijen vooraf af. Een IFC-export is niet automatisch een volledige kopie van alle informatie uit het oorspronkelijke Revit-model.

Clashcontrole is het digitaal zoeken naar geometrische conflicten of ongewenste raakvlakken tussen modelonderdelen. Denk bijvoorbeeld aan een ventilatiekanaal dat door een constructieve ligger loopt of een leiding die een bouwkundige sparing mist.

Een clashmelding is geen automatische technische oplossing. De betrokken disciplines moeten daarna beoordelen welke aanpassing inhoudelijk juist is.

Nee. Op de bouwplaats en tijdens werkvoorbereiding blijven duidelijke tekeningen, maatvoering en details belangrijk. Het BIM-model helpt om deze stukken vanuit een samenhangende technische basis op te bouwen en wijzigingen beter op elkaar af te stemmen.

Welke tekeningen nodig zijn, hangt af van de bouwmethode, projectfase en informatiebehoefte van aannemer en leveranciers.

Nee. Onnodig detail kost tijd, maakt het model zwaarder en kan informatie toevoegen die voor het project geen functie heeft.

We modelleren daarom op basis van het gebruiksdoel: wat moet in deze projectfase worden besloten, gecontroleerd, aangevraagd of uitgevoerd? Het detail- en informatieniveau volgt daaruit.

De wijziging wordt in de modelbasis verwerkt en vervolgens gecontroleerd op gevolgen voor gekoppelde tekeningen, maatvoering, bouwkundige aansluitingen en relevante raakvlakken.

Dat maakt veranderingen beter beheersbaar, maar neemt de noodzaak van inhoudelijke controle niet weg. Niet iedere wijziging kan zonder aanvullende technische afstemming worden doorgevoerd.

Dat spreken we vooraf per project af. Afhankelijk van de opdracht kan de oplevering bijvoorbeeld bestaan uit een Revit-model, IFC-bestand, vergunningstekeningen, technische tekeningen, uitvoeringstekeningen of PDF-sets.

Niet ieder project heeft dezelfde modelinhoud of dezelfde bestanden nodig. De oplevering moet aansluiten op het doel waarvoor de informatie wordt gebruikt.

De benodigde tijd hangt af van de beschikbare broninformatie, de grootte en complexiteit van het project, het gewenste informatieniveau en de hoeveelheid technische afstemming.

Een bestaand betrouwbaar Revit-model verder uitwerken vraagt iets anders dan een gebouw vanaf oude PDF’s, scans of een inmeting opnieuw opbouwen. Ook het aantal gewenste tekeningen, details en projectfasen bepaalt hoeveel werk nodig is.

BIM heeft vooral meerwaarde wanneer informatie tijdens een project regelmatig verandert, wanneer meerdere tekeningen betrouwbaar op elkaar moeten aansluiten of wanneer verschillende disciplines moeten samenwerken.

Bij een eenvoudig en overzichtelijk vraagstuk kan een beperktere uitwerking voldoende zijn. SBO bepaalt daarom eerst welk model- en informatieniveau voor het project werkelijk zinvol is.

SBO werkt primair met Revit voor bouwkundig BIM modelleren. We stemmen de modelinhoud en tekenuitwerking af op het projectdoel: van ontwerp en vergunning tot technische engineering en uitvoering.

We kunnen instappen op basis van een bestaand model, ontwerp, PDF, DWG-bestand of beschikbare informatie uit een bestaande situatie. Waar andere disciplines betrokken zijn, coördineren we de relevante bouwkundige raakvlakken binnen de afgesproken scope.

Bekijk BIM-modellering