Wanneer is een daglichtberekening verplicht?

Bij nieuwbouw stelt het Bbl voor verschillende gebruiksfuncties eisen aan de daglichtoppervlakte van verblijfsgebieden en verblijfsruimten. De berekening gebeurt volgens NEN 2057. Bij verbouw hangt het toepasselijke niveau af van de bestaande situatie en de verbouwregels. Daarom is niet iedere aanbouw of interne wijziging automatisch met dezelfde nieuwbouweis te toetsen.

Een daglichtberekening is meer dan het optellen van glasoppervlak. De methode werkt met equivalente daglichtoppervlakte. De werkelijke bijdrage van een opening wordt beïnvloed door onder meer:

• afmetingen en positie van ramen of daklichten;
• ligging ten opzichte van de vloer;
• diepe neggen of dagkanten;
• overstekken en balkons;
• geometrie van de ruimte;
• relevante belemmeringshoeken;
• afstand tot de perceelgrens.

Daardoor kunnen twee kamers met hetzelfde aantal vierkante meters glas toch een andere uitkomst krijgen.

Bij een woning zijn vooral woonkamers, slaapkamers en andere verblijfsruimten relevant. In een vroeg ontwerp kan de daglichttoets richting geven aan de grootte en positie van kozijnen. Dat is nuttiger dan pas aan het einde constateren dat een ruimte niet voldoet.

De uitkomst moet bovendien samen met andere ontwerpvoorwaarden worden bekeken. Een groter raam kan gunstig zijn voor daglicht, maar heeft ook invloed op energieprestatie, zomercomfort, privacy, constructie en gevelontwerp.

Een aanbouw kan een bestaande woonkamer aanzienlijk dieper maken. Het bestaande raam of de achterpui verdwijnt soms geheel of gedeeltelijk, terwijl de oorspronkelijke woonkamer onderdeel blijft van de nieuwe grote verblijfsruimte.

Daarom moet niet alleen naar de nieuwe aanbouw worden gekeken. Juist het achterste deel van de oorspronkelijke woonkamer kan bepalend worden. Door de daglichtsituatie vroeg te berekenen kunnen bijvoorbeeld breedte en hoogte van de nieuwe pui, indeling of positie van een daklicht nog worden aangepast.

De netto opening alleen zegt niet genoeg. Een groot overstek kan de equivalente daglichtoppervlakte beperken. Hetzelfde geldt voor een balkon of andere vaste bouwkundige belemmering.

Ook de ligging van een daglichtopening ten opzichte van de perceelgrens speelt volgens het Bbl een rol bij het bepalen welke openingen mogen meetellen. Daarom moet een daglichtberekening vanuit een correcte situatietekening en maatvaste gevel- en plattegrondinformatie worden gemaakt.

Voor bestaande bouw en verbouw gelden niet automatisch dezelfde eisen als voor volledige nieuwbouw. Bij verbouwen werkt het Bbl vaak met het rechtens verkregen niveau of met specifieke verbouweisen. Daarom moet eerst worden vastgesteld welk toetsingsniveau bij het concrete plan hoort.

Dat onderscheid is belangrijk bij bijvoorbeeld een bestaande woning die wordt uitgebouwd. Een te algemene uitspraak als “iedere gewijzigde woonkamer moet volledig aan nieuwbouw voldoen” is niet juist.

SBO kan de daglichttoets koppelen aan de bouwkundige uitwerking. Wanneer blijkt dat een gevelopening of indeling moet wijzigen, kunnen we dat direct verwerken in het BIM-model, de gevels en de vergunningstukken. Daardoor blijft de berekening onderdeel van het ontwerp in plaats van een losse controle achteraf.